Зертханалық жұмыс №2. Деректер базасын концептуалды жобалау. Қатынастарды қалыпқа келтіру. Деректер бүтіндігін қолдау талаптарын анықтау.

Мақсаты: білімгерлерді ДБ концептуалды жобасын құруды үйрету

Тапсырма: «Қойма» ДБ концептуалды моделін құру

Теориялық мәліметтер

Методологиялық жобалау- жобалау процессін жеңілдету мақсатында арнайы процедуралар, техникалық құралдар, инструменттер, документацияларды қолдану. Методологиялық жобалау бүкіл процессті бірнеше фазаларға, ал фазалар бірнеше деңгейтарға бөледі. Әр деңгейта жасаушыға алдындағы есепті шешу үшін техникалық құралдар беріледі.
Жобалаудың бірінші деңгейы ол жасалатын қосымшаларын қолданушыларының типтеріне сәйкес концептуалдық модель жасау. Кез келген мәліметтердің концептуалдық моделі өзіне келесілерді қосады:

— қатынас типі;

— атрибуттар;

— атрибуттар домені,

— потенциалды кілттер;

— бастапқы кілттер.

Концептуалды модель процессінде болатын документациялармен толығады.Бірінші деңгейта келесілер орындалуы керек: байланыс типін анықтау. Көп жағдайда қатынастар жұпты болады, бірақ комплексті қатынастарда болады олар екіден көп және рекурсивтік байланыстарды дұрыстап тексеру керек. Барлық байланыстар дұрыс ерекшеленгенін тексеру керек. Әр байланыстың өз орны бар, «бірден бірге», « бірден көпке», «көптен көпке». Егер де астыңғы немесе үстінгі мәндері белгілі болса, оны документацияға түсіру керек. Жеке байланыстар типін анықтаған соң оларға қолданушыларға түсінікті ат беріледі;  атрибуттарды анықта. Атрибутты байланыспен байланыстыру. Бұл деңгейта жасалынып отырған мәліметтер базасы моделінің барлық ерекшеленген мәліметтерді анықау керек. Мағынасы басқа атрибуттың мағынасы арқылы анықталатын атрибуттарды қосылғыш деп атайды.

Әр атрибутттарға түсінікті ат беру керек. Әр атрибуттар жайлы келесі мағұлматтар болады:

атрибут аты және оны көркемдеу;-

осы атрибутқа бар кез келген синоним;-

мәліметтер типі және мәннің размері;-

атрибут қабылдайтын мән (егер болса);-

атрибут міндетті болып табылама;-

атрибут құралмалы ма, қандай атрибуттардан құралған;-

оның мәнін анықтау үшін қандай метод орындау керек;-

атрибут көптік па.-

  • атрибуттар доменін анықтау.
  • Модельде бар барлық атрибуттардың домендерін анықтау бұл деңгейтың негізгі міндеті. Домен дегеніміз бір немесе бірнеше атрибутқа мән беретін элемент. Атрибуттар доменін анықтаған соң олардың аттары мен мінездемелері мәліметтер сөздігіне қойылады;
  • потенциалды және бастапқы кілттер болатын атрибуттарды анықтау. Әр типке потенциалды кілтін анықтау және егер олар бірнеше болса, солардың ішінен бастапқы кілтін табу. Потенциалды кілт дегеніміз әр экземплярын идентифицироваттетін атрибут немесе атрибуттың минимальді тобы. Кей кезде бірнеше потенциал кілттер болады. Қалған потенциал кілттер альтернативті деп аталады.Бірнеше потенциалдық кілттер арасынан бастапқы кілтті таңдағанда мынаны орындаған жөн:
  • минимальді топтары бар атрибуттары бар потенциалдық кілтті қолдану керек;-
  • мәннің өзгеру ықтималдылығы минимальді болатын потенциалды кілтті таңдау керек;-
    болашақта мәннің өзгеру ықтималдылығы минимальді болатын потенциалдық кілтті таңдау керек;-
  • жұмыс істеу оңай болатын потенциалдық кілтті таңдау керек.- Мәліметтер концептуалдық моделін қолданушымен талдау. Бірінші деңгейты аятамастан мәлліметтер концептуалдық моделі жайлы қолданушымен сөйлесу керек. Концептуалдық модель ER- диаграмма түрінде берілуі керек және жасалған модель жайлы документациясы болуы керек.